• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers » Vriendin » artikel ...


Slik- en stikfobie

Wanneer een fobie de twee meest basale menselijke behoeftes – ademen en eten – in de weg staat, zorgt dat voor grote problemen. Vera (36) heeft zo’n slik- en stikfobie en vertelt erover.

’Op het hoogtepunt van mijn angst ben ik in korte tijd twintig kilo afgevallen. Ik durfde werkelijk niets meer te eten, zo bang was ik dat er wat in mijn keel zou blijven steken en ik langzaam zou stikken. Dat leek me het afschuwelijkste wat ik maar kon bedenken, en dat geldt nog steeds trouwens: dat je het stikproces heel bewust meemaakt. Op een gegeven moment werd mijn angst zo erg, dat ik ook niets meer durfde meer te drinken. Ik realiseerde me dat ik dood zou gaan wanneer ik geen vocht tot me nam, maar ik kon me er tóch niet overheen zetten. Angst is zo ongrijpbaar. Het valt niet te beredeneren. Ik heb gestudeerd aan de universiteit en kan altijd goed alle 'voors' en 'tegens' op een rijtje zetten. Maar wat dit betreft dus niet…

De basis van mijn angst ligt in mijn jeugd. Toen ik een jaar of acht, negen was, kreeg ik in de klas een aanval van hyperventilatie. Zelf wist ik niet wat het was en ook de leerkrachten konden mij niet helpen. Iedereen was net zo in paniek als ik. Ik kon haast geen lucht krijgen en was ongelofelijk bang. Pas jaren later ben ik erachter gekomen wat er eigenlijk gebeurde. De onwetendheid van toen heeft mijn angst versterkt. Ik was altijd gespannen dat het opnieuw zou gebeuren. Ik durfde niet meer te zwemmen - stel dat ik onder water zou raken en niet meer naar boven kon - en ik kreeg last van claustrofobie. Daarnaast ik werd bang voor hoogtes. Het was - en is - voor mij heel belangrijk om vaste grond onder mijn voeten te hebben. Dat geeft me een gevoel van evenwicht, controle.

Toen ik negentien jaar was, ben ik getrouwd en kreeg ik een dochter. Mijn man kwam uit Tunesië en toen zijn vader overleed, vlogen we daarheen. De vliegreis was afschuwelijk, ik voelde me heel onveilig, zo hoog in de lucht en in zo'n kleine ruimte. Eenmaal in Tunesië voelde ik me ook niet op mijn gemak. Het land was zo anders, zo vreemd. En toen, tijdens een etentje, kreeg ik een visgraat in mijn keel. Ik kon haast geen adem krijgen en raakte volledig in paniek. Ik werd met spoed naar de eerste hulp gebracht, maar daar wisten ze me niet te helpen. Uiteindelijk zakte het graatje wel, maar die vakantie ben ik nog drie keer op de eerste hulp beland, zo erg hyperventilerend dat ik helemaal verkrampt was.

De ervaring met de visgraat kon ik niet vergeten. Ik durfde haast niets meer te eten of te drinken, bang dat het misschien weer zou gebeuren. Ook terug in Nederland bleef ik angstig. Ik ging heel geconcentreerd eten. Iedere hap was beladen. En toch, toen ik op een dag blijkbaar even niet goed oplette, bleef er een stuk wortel in mijn keel steken! Het was een zacht stukje wortel, en als je maar rustig blijft dan zakt dat vanzelf, maar ik raakte in paniek en kreeg wéér geen lucht.

Dit was de druppel. Ik begon allerlei 'gevaarlijke' voedingsmiddelen te schrappen. Al het eten wat enigszins 'hard' was liet ik staan: wortel, appels... Mijn lijstje met verboden voedingsmiddelen werd steeds langer. Aan sinaasappel zat te veel vel, biefstuk was te taai. Van boterhammen sneed ik het korstje af. Ik was zó bang dat het stikgevoel me weer zou overkomen. Ik had dagelijks paniekaanvallen, het was echt vreselijk. Ik had ook steeds het idee dat er iets in mijn keel zat. Een soort prop. Pas veel later heb ik ontdekt dat dit het 'globusgevoel' was, en kwam van de stress. Maar toen dacht ik dat er echt iets zat.

Mijn man vond het moeilijk om zich in mij in te leven. Hij bracht me wel altijd naar de dokter als ik dat wilde, of hij kwam naar huis wanneer ik hem in paniek opbelde, maar veel begrip had hij niet. Ook de dokters konden niets met mij. 'Het is allemaal psychisch mevrouw, u heeft niks!' Oké, dat geloofde ik ondertussen ook wel, maar hoe kon ik het oplossen? De kilo's vlogen eraf, broodmager werd ik. En toen stopte ik dus ook met drinken. Ik was zover heen dat de angst om dood te gaan veel minder hevig was dan de angst om te stikken. Nadat ook hulpverleners niet meer wisten hoe ze mij tot inkeer konden brengen, kwamen mijn ouders tot een doorbraak: ijs eten! Stel dat dat zou blijven steken, dan zou het vanzelf wegsmelten uit mijn keel…

Ik ben een tijdje bij mijn ouders ingetrokken omdat ik me bij hen, en in hun woonplaats, veilig voelde. In het begin at ik alleen maar ijs. Later heel zachte dingen met een overdosis mayonaise. Omdat dat lekker glijdt. Dan at ik bijvoorbeeld heel fijne macaroni met mayonaise. Nog altijd ben ik gek op mayonaise. Het is mijn 'figuurlijke ondergang' geweest, want slank ben ik niet meer, maar aan de andere kant was het mijn redding.

Maar het is nog een lange weg geweest. Jarenlang ben ik bepaalde voeding blijven mijden. Bij iedere hap die ik nam stond ik stil, elke dag opnieuw. En er moest altijd iemand bij zijn als ik aan het eten was, zodat ik hulp had als er iets mis zou gaan. Het liefst at ik thuis. Heel soms bij een ander, maar alleen als ik me prettig en veilig voelde. En dat is nog steeds zo, trouwens. En onderweg ergens naartoe eet ik ook nog steeds niets. Alleen als we op vakantie gaan, dan probeer ik op een parkeerterrein wel iets naar binnen te krijgen. Maar dat is dan bijvoorbeeld alleen wat yoghurt of pudding. Dus over is het niet, maar er valt wel mee te leven. Eerst had ik ook veel moeite met eten en praten tegelijk, maar daar sta ik nu niet meer bij stil.

Ik heb nog één keer een enorme terugslag gehad. Dat was in 1993, nadat er in Limburg - waar ik woon - een aardbeving was geweest. Ik vertelde al hoe belangrijk het voor mij is om vaste grond onder mijn voeten te hebben. Nou, die aardbeving vond ik daarom verschrikkelijk. Die vaagde al mijn zekerheden weg.
De flat waarin we woonden zat vol scheurtjes en ik was ervan overtuigd dat het gebouw zo kon instorten. Ik kreeg weer extreme paniekaanvallen. Daardoor kreeg ik ook weer extra moeite met slikken en eten. Ik wilde absoluut niet terug bij af raken, want ik wist niet of ik de moed zou hebben om nog een keer terug te vechten. Ik heb daarom de hulp ingeroepen van een goede vriendin, die psycholoog is, en zij heeft mij verwezen naar een zelfhulpgroep. Ik kwam bij een groep met allemaal mensen met fobische klachten. Iedereen kon zijn verhaal doen, je leerde veel van elkaar en je kreeg veel tips. Je kon de anderen 24 uur per dag bellen. Ik heb daar enorm veel begrip en steun gevonden, en het heeft me veel geholpen. Ik ben verhuisd naar een benedenwoning en dat hielp me ook veel. In die tijd heb ik overigens antidepressiva uitgeprobeerd, maar daar ging ik van hallucineren. Voor mij was dat geen optie. Gelukkig is het me dus gelukt om mijn stik- en slikangst redelijk onder controle te krijgen. Wel spelen er nu nog andere angsten en ik heb nog regelmatig paniekaanvallen, bijvoorbeeld in de auto. Ook vliegen durf ik nog steeds niet. Maar dit alles beheerst mijn leven niet meer zo erg als vroeger. Het helpt me dat ik nu weet waar mijn angsten vandaan komen, en wat ik eraan kan doen. Ik kan het rationaliseren en dat is heel belangrijk voor me. In de laatste jaren is er veel meer bekendheid gekomen voor angsten en fobieën. Daar ben ik heel blij om. Kennis is de eerste stap naar genezing. Weet je wat trouwens grappig is? Eten is voor mij altijd problematisch geweest, maar mijn allergrootste hobby is… koken! Ik houd ervan andere mensen te verwennen en te verrassen, en ik droom al heel lang van een eigen restaurantje in Zuid-Frankrijk. En over een paar jaar gaat dat er echt van komen!’

Stik- en slikangst

Stikangst komt vaker voor in combinatie met slikangst. Mensen zijn bang dat ze op het moment dat ze slikken geen lucht meer kunnen krijgen. Stikangst wordt gekenmerkt tot het extreem angstig zijn voor bepaalde dingen, zoals eten of medicijnen innemen, of het vermijden van situaties die tot stikken zouden kunnen leiden. Vaak zijn mensen met deze fobie ook bij de tandarts heel bang, omdat ze vrezen dat er iets in hun keel zal vallen.

Meestal is de angst ontstaan na een keer ernstig verslikken, wat een traumatische ervaring was. Soms kan het zelfs zo erg worden dat mensen hun eigen speeksel niet meer door durven te slikken. Een slikfobie kan ook voorkomen zonder dat het is gekoppeld aan stikangst. Dan is het vaak een sociale fobie die zich uit in het moeilijk of niet kunnen slikken als je zenuwachtig, en in het gezelschap van andere mensen bent.

Het globusgevoel

Vera heeft het over het gevoel dat er iets in haar keel zat. Dat is een bekend verschijnsel en wordt het globusgevoel genoemd, of het brok-in-de-keelgevoel. Je hebt dan het nare gevoel dat er iets in je keel zit, wat het slikken en ademhalen moeilijker maakt. In de meeste gevallen is er niets ernstigs aan de hand, maar ontstaat dat gevoel door angst en stress. In uitzonderlijke gevallen wijst het gevoel op een aandoening in slokdarm of maag.

Voor ernstige slikklachten kunnen antidepressiva vaak verlichting geven. Vanuit daar kan gekeken worden hoe het probleem verder opgelost kan worden. Probleem hierbij is vaak, dat het moeilijk is om (grote) medicijnen door te slikken. En antidepressiva hebben bijwerkingen, en werken lang niet bij iedereen. Bovendien duurt het zeker een maand voordat duidelijk is of de medicijnen een positieve uitwerkingen hebben.

Zelfhulpgroepen

Er zijn in Nederland vele zelfhulpgroepen voor allerlei klachten en problemen. Om een zelfhulpgroep bij jouw in de buurt te vinden kun je het beste op internet zoeken met het woord 'zelfhulpgroep', een omschrijving van je probleem en het noemen van je woonplaats of provincie.

© Lydia van der Weide

Boek: Angst en andere ongewenste gasten - Harriet Lerner, Anthos, 2004, € 21,95.

Een interessant en prettig leesbaar boek over verschillende angsten. De schrijfster laat zien dat het niet nodig is om je leven te laten bepalen door angst. Aan de hand van voorbeelden uit haar therapeutische praktijk, en uit haar eigen leven laat ze zien hoe je angst het hoofd kunt bieden.

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide