• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers » Vriendin » artikel ...


Betty verloor twee broers door zelfmoord

Betty (54) verloor haar twee jongere broers door zelfmoord. Zestien jaar geleden stapte Tjeerd tijdens een zware depressie uit het leven. Vorige jaar besloot ook haar schizofrene broer Anton dat hij niet verder wilde. "Het is zwaar geweest, heel zwaar. Toch heb ik er vrede mee. Ik denk dat ze nu allebei gelukkiger zijn dan vroeger."

"Ik was zes jaar toen Anton geboren werd, acht op het moment dat Tjeerd erbij kwam. We waren geen gelukkig gezin. Mijn ouders waren niet geschikt om kinderen op te voeden. Het klinkt hard, maar mijn moeder was echt een verschrikkelijke vrouw. We waren altijd bang om iets te doen dat fout was in haar ogen. Vooral mij moest ze altijd hebben. Altijd werd ik uitgescholden voor achterlijke debiel, dat soort dingen. Mijn vader bemoeide zich er niet mee, hij kwam niet voor mij op. Het gekke is, dat ik er eigenlijk heel goed uitgekomen ben. Het heeft me natuurlijk gekwetst en getekend, maar toen ik het huis uit was heb ik mijn zelfvertrouwen weten op te bouwen. Ik heb een heel lieve man, leuke kinderen en ik leid een goed en normaal leven. Mijn broertjes hebben meer problemen aan onze jeugd overgehouden. Tenminste, ik denk wel dat dat één van de oorzaken is geweest dat het leven hen zo zwaar viel.

Ik heb altijd een heel goede band met hen gehad. Eigenlijk was ik een beetje hun moeder, ik zorgde voor ze. Vooral Anton was mijn lieveling. Hij was een heel ondernemend en intelligent kind. Het ging prima met mijn broers, tot ze de volwassenheid bereikten. Toen Tjeerd uit het leger kwam, raakte hij in een ernstige depressie. Dat heeft jarenlang aangehouden, het kwam gewoon niet meer goed. Hij heeft wel zijn best gedaan, dat weet ik zeker: hij heeft gewerkt, zelfstandig gewoond, hij probeerde echt wat van zijn leven te maken. Maar het ging niet. Tijdens een opname heeft hij zijn eerste zelfmoordpoging gedaan. Net op tijd werd hij gevonden, in de douchecabine, met doorgesneden polsen. De begeleiding beloofde extra toezicht - later bleek dat de andere patiënten werden ingezet om een oogje in het zeil te houden! - maar het mocht niet baten: een paar dagen later sprong hij van het dak van de psychiatrische instelling, en overleed. Hij was toen 28 jaar.

Het verdriet omdat je eigen broertje, die je kent vanaf dat hij een klein baby'tje was, zelfmoord heeft gepleegd, is onbeschrijfelijk. Ik miste hem erg en was heel verdrietig dat ik hem niet had kunnen helpen. Maar het leven gaat door. Veel later, anderhalf jaar geleden, heb ik hier nog een zware klap van gehad. Het bleek dat ik het niet goed verwerkt had. Daar was indertijd ook geen tijd voor, ik had kinderen, een druk huishouden en het was veiliger om mijn gevoelens weg te drukken, dan deed het minder pijn. En in diezelfde tijd begon het ook met Anton steeds slechter te gaan.

Eigenlijk ging het met hem vanaf zijn 16e al niet goed. Anton was veel hasj gaan gebruiken, later ook heroïne. Met name door de hasj ging hij zich steeds vreemder gedragen. Duidelijk werd, dat hij aan schizofrenie leed. Schizofrenie is een ziekte die in aanleg vaak erfelijk is. Maar of je echt ziek wordt, is afhankelijk van een aantal triggers. Hasj kan zo'n trigger zijn. Anton werd vreemder en vreemder, hij was vaak volslagen psychotisch. Hij kon ook erg agressief zijn: hij heeft meerdere keren bij mijn ouders alle ruiten ingeslagen. Zelf ben ik nooit bang voor hem geweest. Hij zou mij nóóit iets aandoen, daar vertrouwde ik blind op. Maar mijn ouders wilden niets meer met hem te maken hebben. Ik bleef daarom de ouderrol op me nemen die ik vroeger ook had. Toen hij in een afkickcentrum zat, ging ik bijvoorbeeld voor hem naar de ouderavonden.

Gek genoeg wist Anton zich toch nog best goed te handhaven: hij woonde zelfstandig, had een baan. Als hij maar niet blowde, ging het goed met hem. Maar hij kon de jointjes niet laten liggen. Met heroïne stopte hij wel, maar hij ging over op overmatig alcoholgebruik. Rond zijn dertigste - nadat Tjeerd was overleden, ook Anton vond dat verschrikkelijk - ging het echt mis. Hij kreeg steeds meer last van waanbeelden. Hij zag overal de duivel. Hij heeft een keer een klein meisje van een trap geduwd, omdat hij ervan overtuigd was dat zij de 'duivel in persoon' was. Gelukkig werd hij toen gedwongen opgenomen. Met medicijnen knapte hij weer op. Sommige periodes ging het goed, dan werkte hij met veel plezier als tuinman, maar dan kon het ook weer plotseling gebeuren dat hij met een pruik op over straat fietste — Joost mag weten waarom — of dat de brandweer moest komen omdat hij zijn huis onder water had laten stromen. En soms wist hij zeker dat hij eigenlijk Willem-Alexander was, dat hij als baby verwisseld was! Hier kon hij trouwens, in zijn betere periodes, erg om lachen.

We hebben zoveel met hem meegemaakt. Een keer sprong hij uit het raam, van één hoog, overtuigd dat hij kon vliegen. Hij brak een been. Toen wij hem opzochten in het ziekenhuis zei hij alleen maar: 'De volgende keer trek ik goede schoenen aan, dan breek ik tenminste niets!'

Het was afschuwelijk om mijn lievelingsbroertje zo te zien. Ik hield zoveel van hem, maar ik stond machteloos. Je kunt iemand niet dwingen om zich te laten behandelen of om zijn medicijnen in te nemen. Ik vind de psychiatrie in Nederland in sommige opzichten erg slecht. Er zijn teveel regeltjes, waardoor mensen buiten de boot vallen. Opname kan alleen vrijwillig plaatsvinden, of iemand moet echt een gevaar zijn 'voor zichzelf of voor een ander'. Maar dan moet dat gevaar ook echt heel groot zijn! Deze sprong van één hoog vonden ze niet voldoende voor dwangopname. Ik was woedend en heb een schriftelijke klacht ingediend. Want van welke etage moest hij dán springen voordat er actie werd ondernomen?

De brief had effect. Hij werd opgenomen en in die instelling werd hij weer de oude. Hij ontmoette er een vrouw, Lia, met wie hij is getrouwd. Met haar heeft hij de gelukkigste jaren van zijn leven meegemaakt. In die tijd deed hij veel vrijwilligerswerk en was heel geliefd bij veel mensen. Hij was echt een fantastisch, slim, humoristisch mens.

Maar die drank, en die ellendige hasj weer hè… Opnieuw werd hij psychotisch en deze keer is het niet meer goed gekomen. Met Lia was het inmiddels over. Anton raakte verder weg dan ooit: hij kreeg last van afschuwelijke angsten, wist zeker dat er demonen in zijn huis woonden. Hij ging in het park wonen, in een schaapskooi, want daar was hij 'veilig'. Hij werd heel mager, want hij at alleen nog maar koolsoorten, overtuigd als hij was dat hij overal allergisch voor was. En hij dacht dat hij Jezus was, of Osirus, een figuur uit de Egyptische oudheid. Mijn man en ik gingen er maar niet tegenin. Hij vond al zo weinig steun; bij ons mocht hij zichzelf zijn. Al werd ik soms wel eens moe van hem: bepaalde periodes belde hij iedere avond en dan zat hij zo te zwammen dat ik ook niet meer wist wat ik ermee aanmoest. Maar voor opname kwam hij niet in aanmerking, alleen af en toe een nacht 'een bed op recept'.

Een van de laatste mooie herinneringen die ik aan hem heb, is dat ik met hem een dag naar een groot zwembad ben gegaan en we alle glijbanen samen zijn afgeweest. Ik zal die dag nooit vergeten.

Kort daarna begon hij te vertellen dat hij dood wilde; hij was er namelijk van overtuigd dat hij zou reïncarneren en geboren zou worden bij een goede vriendin van hem, die zwanger was. Dan zou hij eindelijk een lieve moeder hebben. Maar hij moest wel opschieten, want ze was hoogzwanger. Ik hoopte zo dat dit alleen maar praatjes waren. Maar na een mislukte poging, is het hem kort daarna toch gelukt…

Mijn man en ik waren op vakantie, toen mijn zoon ons belde om te vertellen dat Anton dood was. Hij had zich opgehangen in een park, op een plek met een prachtig uitzicht. Mensen hadden hem nog zien zitten op een stoel, met een strop om zijn nek. De politie was erbij gehaald, maar toen die aankwam, hing hij al. Wij zijn direct teruggevlogen. Ik snap achteraf eigenlijk niet waarom ik het niet had zien aankomen. Maar hij had na zijn eerste poging zó beloofd het niet nog een keer te proberen…! Ik was verdoofd van verdriet. Mijn jongste broertje Tjeerd was ik al kwijt, voorgoed. En nu dus de tweede… Bij Anton thuis lagen allemaal brieven en cadeautjes. Hij schreef dat hij van me hield, dat ik altijd zo goed voor hem had gezorgd. Bij mij thuis vond ik bij de post nog een heel mooie kaart van hem. Twee dolfijnen die uit het water de blauwe lucht insprongen, de vrijheid tegemoet. De kaart is prachtig, we hebben hem gebruikt als rouwkaart.

De begrafenis was droevig, maar ook heel mooi. Mijn ouders waren er ook, maar die gedroegen zich vrij afstandelijk. Ze zeiden zelfs: 'Hè hè, eindelijk zijn al die jaren van ellende voorbij. Dat deed me heel veel pijn. Toch zullen ze het niet zo kwaad bedoelen. Zij zullen er op hun manier ook wel verdriet van hebben gehad, dat kan haast niet anders. Maar het is jammer dat we elkaar niet konden steunen.

Gelukkig heb ik van anderen wel veel steun gekregen. Van mijn man Jan, met wie ik een heel goede relatie heb. Verder ben ik gebeld door slachtofferhulp, ook dat was fijn. Maar het meeste heb ik nog gehad aan lotgenotencontact. Dat heeft me er echt doorheen gesleept. Als je iemand verliest door zelfmoord, kamp je met heel specifieke gevoelens en vragen, en er is niemand die je zo goed begrijpt als mensen die hetzelfde hebben meegemaakt.

Dat ik maar liefst twee broers ben verloren door zelfmoord, maakt het extra moeilijk. Maar het is heel gek: een half jaar voor de dood van Anton, ben ik in therapie gegaan omdat ik slecht in mijn vel zat. In die therapie ontdekte ik dat ik de dood van Tjeerd niet goed verwerkt had. Daar ben ik toen hard mee aan de slag gegaan, heb al het verdriet opnieuw toegelaten. Toen Anton stierf, had ik mijn verdriet om Tjeerd weer losgelaten. Het is net alsof ik aanvoelde dat ik eerst dát nog moest verwerken, omdat me nieuw verdriet te wachten stonden.

De laatste keer dat ik in het huis van Anton was, stond ik met mijn man op het balkon. Ik keek naar de grauwe lucht en dacht bij mezelf: lieve Anton, daar ben jij nu. Op hetzelfde moment kwam er precies boven het huis een stukje helblauwe lucht te voorschijn, en daar vlogen zwaluwen door. Dat was zo bijzonder!

Ik geloof in leven na de dood en ik weet zeker dat Anton nu gelukkiger is dan vroeger. Ik heb zelfs af en toe het gevoel dat ik nog contact met hem heb. Wij hebben altijd een heel sterke spirituele band gehad, en die is er nog steeds. Soms voel ik zijn energie, ruik ik zijn tabak. Mijn man gelooft hier niets van, maar dat geeft niet. Het is niet te bewijzen, maar mij geeft dit geloof een fijn gevoel. Ik vertrouw erop dat er nu goed voor hem gezorgd wordt.”

© Lydia van der Weide

Schizofrenie

Veel mensen denken nog steeds dat schizofrenie betekent, dat je een gespleten persoonlijkheid hebt. Dat is niet waar. Mensen met schizofrenie hebben moeite om de werkelijkheid en fantasie uit elkaar te houden. Ze maken minstens twee periodes van een half jaar door waarin ze bijvoorbeeld waanbeelden hebben en hallucinaties. Schizofrenie is een ernstige geestesziekte, die echter wel goed te behandelen is met medicijnen. Maar zonder medicijnen wordt de ziekte steeds heftiger en erger en raken de hersenen voorgoed beschadigd. De meeste mensen zijn nog jong als ze de ziekte krijgen, tussen de 20 en de 30 jaar.

Als je ook contact wilt met lotgenotencontact als je een zelfdoding in je naaste omgeving hebt meegemaakt kun je contact zoeken met:

Landelijk Platform Nabestaanden na Zelfdoding

Zuiderzeestraatweg 199

3949 AE Hierden

0341-451841

e-mail: info@essenburgh.nl

Bureau lotgenotencontact: www.lotgenoten.nl

Via de huisarts en diverse instellingen voor de geestelijke gezondheid (zoals Riagg, Parnassia) kun je te weten komen waar lotgenotengroepen bij jou in de buurt zijn.

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide