• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers » Vriendin » artikel ...


Als je partner depressief is

Het hebben van een depressieve partner heeft gevolgen. Het zet niet alleen de relatie onder druk, maar ook jezelf. Als geliefde van iemand die depressief is, heb je zelf ook een verhoogde kans om depressief te worden. Let er goed op dat je er niet aan onderdoor gaat

De dagen worden korter en het wordt steeds kouder buiten. Gehuld in je dikke winterjas heb je telkens meer haast om thuis te komen. December: Sinterklaas, Kerst en oud en nieuw. Heerlijk! Je maakt je woonkamer gezellig met een kerstboom en kaarsjes en je verheugt je op de dagen die voor je liggen. Dat wordt weer genieten, je bent al helemaal in feeststemming. Net als iedereen om je heen!

Of... Of niet?

Misschien is het bij jou thuis wel helemaal niet zo gezellig. Omdat je partner depressief is. Of omdat een van je familieleden het leven niet meer ziet zitten. Voor hen is het een moeilijke tijd. Want wanneer je in gevecht bent met het leven, staat je hoofd niet naar leuke dingen en kunnen al die feestdagen je gestolen worden. Veel mensen die depressief zijn, voelen zich in december extra slecht en eenzaam. Het zelfmoordcijfer is in deze maand dan ook hoger dan anders.

Maar ook voor jou als partner of als liefdevolle zus, vriendin of (schoon)dochter is het een moeilijke tijd. Want het is niet eenvoudig een geliefde bij te staan die niet meer lachen kan. Je probeert sterk te zijn voor twee en dat is zwaar. Soms zie ook jij het even niet meer zitten. Was Kerst maar vast voorbij. Was het maar weer zomer.... Zouden er eigenlijk ooit wel weer betere tijden komen?

Depressiviteit is een ziekte
Een depressie heb je nooit alleen. Het is een zware belasting voor een relatie of een vriendschap,’ vertelt Marian Herderson. Onlangs schreef zij het boek 'De aap op mijn rug – omgaan met depressies, hoe doe je dat?'. Met drieëndertig depressies achter zich, kan ze zich met recht een ervaringsdeskundige noemen. Haar man is al dertig jaar lang haar steun en toeverlaat. ‘Het is voor hem niet altijd even makkelijk om met mij om te gaan. Ik vind dat hij het bewonderingswaardig doet,’ vertelt ze. ‘Want er gaat een heel terneergedrukte sfeer uit van iemand die depressief is. In die sfeer is het moeilijk om optimistich te blijven. Het lukt namelijk niet om de ander op te vrolijken. Als je echt depressief bent, vind je níets meer leuk. Als toeschouwer kan dat heel frustrerend zijn. Vaak is het ook heel moeilijk is om nog contact te maken met je depressieve geliefde. Hij is zo in zichzelf gekeerd, dat hij haast niet te bereiken is. Daar kan je je heel eenzaam en moedeloos door voelen. Ik denk dat het voor jou als partner heel belangrijk is om je te realiseren dat depressiviteit is een ziekte is, net als heel veel andere kwalen. Boos worden heeft geen zin. Je wordt toch ook niet boos als iemand reuma heeft, of een gebroken been? Beter kun je proberen om toch begrip en geduld te hebben.’

Giselle (28) vindt dat soms erg zwaar: ‘Mijn zus Linda is mijn allerbeste vriendin, al sinds dat we klein waren. Maar anderhalf jaar geleden is ze depressief geworden en sindsdien is ze een andere vrouw geworden. Vroeger konden we lachen en lol maken maar nu heeft ze nergens meer zin in. Ik probeer haar te steunen, maar wat ik moeilijk vind, is dat ze geen enkele belangstelling voor mij meer kan opbrengen. Ze vraagt nooit eens hoe het met míj gaat en als ik wat vertel, luistert ze maar half. Ik probeer het haar niet kwalijk te nemen maar het contact is op deze manier wel eenrichtingsverkeer. Onlangs was ik jarig en toen belde ze me niet eens. Dat deed pijn. Kon ze dat nou niet voor mij opbrengen? Toch blijf ik haar trouw bezoeken. Ik hoop dat ze ooit weer de oude Linda wordt. Voor haar, omdat ik graag wil dat ze gelukkig is, maar ook voor mezelf. Ik wil mijn zus terug!’

Marian Herderson: ‘Als zus, vriendin, en zeker als partner van een depressief iemand heb je veel incasseringvermogen nodig. Ik kan me best voorstellen dat relaties en vriendschappen er door springen. Maar erg blijft het wel: die ander is ziek en kan daar zelf niets aan doen.’

Een verwaarloosde depressie is gevaarlijk
Als je vermoedt dat iemand depressief is, is het belangrijk om hem of haar aan te moedigen om er iets aan te doen. Want hoewel depressies vanzelf overgaan, is het belangrijk dat er behandeling plaatsvindt. Anders is er veel meer kans dat de depressies terugkomen. Die kans is dan maar liefst 80%! Je kunt zelfs chronisch depressief worden. ‘Als partner, vriendin of familielid is het goed om alert te zijn,’ meent Marian. ‘Vaak is het zo dat iemand zelf niet zo snel in de gaten heeft dat hij of zij (weer) afzakt. Een depressie ontstaat sluipend, je glijdt heel langzaam af. Het kan zijn dat je het als partner eerder in de gaten hebt dan de persoon in kwestie zelf.’ Ook bij oudere mensen is het goed om alert te zijn. Bij ouderen wordt een depressie vaak niet herkend. Verschijnselen als humeurigheid en concentratieproblemen worden toegeschreven aan veroudering of lichamelijke ouderdomsziekten, terwijl het best een depressie kan zijn, en goed behandeld kan worden.

Depressies beginnen vaak met slaapstoornissen, vlakheid, het verlies van interesse en plezier, vermoeidheid, veranderde voedingsgewoontes en verminderde zin in seks. Als iemand veel van deze verschijnselen heeft, mag je best aandringen op een doktersbezoek.

Als je depressief bent, vind ik dat je het aan je omgeving verplicht bent om je best te doen om beter te worden,’ zegt Marian. ‘Het is voor iedereen heel destructief om lang met een depressie te blijven rondlopen. Praten met een deskundige is verstandig en ook antidepressiva kunnen goed helpen. Natuurlijk zitten er nadelen aan deze medicijnen. Maar soms heb je geen keuze. Mensen kunnen zich er erg tegen verzetten en modderen dan maanden voort, terwijl ze zich binnen een paar dagen al beter zouden kunnen voelen.’ Niet alle antidepressiva hebben een positief resultaat. Het is belangrijk om goed te kijken wat er met de ander gebeurt. ‘Ik heb een keer een bepaald medicijn geslikt,’ vertelt Marian, ‘waarbij mijn man me niet meer herkende. Ik werd heel onverschillig en vlak. Mijn hele persoonlijkheid veranderde! Van een ander medicijn ging ik heel obsessief met chocola om. Mijn man had in die tijd echt het idee dat ik meer in chocola geïnteresseerd was dan in hem! Bij zulke bijwerkingen is het zaak om samen te overleggen: wegen de voordelen wel op tegen de nadelen, en moet het gebruik wel worden voortgezet?’

Verlaagd libido
Eén van de bijwerkingen van antidepressieva is een verlaagd libido. De zin in seks kan erg afnemen of zelfs helemaal verdwijnen. Ook dat kan een aanslag zijn op je relatie. Pamela (31) vertelt: ‘Arjen en ik hadden altijd een goed seksleven maar dat kwam door zijn depressie op een laag pitje te staan. Hij had amper nog zin en ik vond het moeilijk om dat niet op mezelf te betrekken. Door veel over depressies te lezen ontdekte ik dat het heel normaal is dat het libido verlaagd is. Dat hielp mij wel. We hebben moeilijke tijden meegemaakt maar uiteindelijk zijn we er samen sterker uitgekomen. In therapie heeft Arjen geleerd om te praten over dingen die in hem om gaan gaan en het te zeggen wanneer hem iets dwars zit. Daardoor is onze communicatie alleen maar beter geworden. Inmiddesl is ons seksleven ook weer opgebloeid.’ Pamela ging veel lezen over depressies, zodat ze meer begrip kreeg voor haar vriend. Het is goed om je in te leven, maar het is belangrijk dat je je niet laat meezuigen in de put. Marian: ‘Soms wordt mijn sombere stemming mijn man teveel. Op zo'n moment gaan we allebei even onze eigen gang. Dan ga ik naar bed en gaat hij iets voor zichzelf doen. Wel brengt hij me dan lekker een kopje thee ofzo. In periode's dat het heel slecht met me ging, ging hij ook vaak naar zijn broer, om even zijn hart te kunnen luchten.’

Mijn maatje, mijn rots in de branding was er niet meer.’
Het is belangrijk dat je blijft praten over wat er gebeurt. Je moet ook afleiding blijven zoeken. Als geliefde van iemand die depressief is, heb je namelijk zelf ook een verhoogde kans om depressief te worden. Zorg dat je er niet aan onderdoor gaat. Misschien kun je contact zoeken met lotgenoten, met mensen die precies begrijpen wat jij doormaakt. Want soms is het moeilijk om over je eigen problemen te praten omdat alle aandacht naar de zieke gaat. Suzan van Vliet (43) vertelt: ‘Wanneer er mensen over de vloer kwamen, vroegen ze altijd alleen hoe het met Peter ging. Ze wisten dat hij al een half jaar thuis was. Hij was zwaar overspannen geraakt en had hierdoor een depressie gekregen. Vreselijk natuurlijk. Maar ze vergaten dat ík al een half jaar met een man thuis zat die alleen maar lusteloos op de bank hing. Mijn hele leven stond in het teken van hem. Ik stond overal alleen voor. Mijn maatje, mijn rots in de branding was er niet meer. Ik kon het hem niet kwalijk nemen, dat wist ik wel, maar toch voelde ik me eenzaam. Soms kon ik het wel uitschreeuwen!’

De gevoelens van machteloosheid zijn heel logisch en het is goed om deze te uiten. Soms is het zelfs verstandig om professionele hulp te zoeken. Anders kun je met z'n tweeën in een neerwaartse spiraal terecht komen en dan ontstaat een destructieve sfeer van irritaties en verwijten. Ook is het belangrijk dat je niet te veel druk bij de zieke legt, want anders gaat hij zich schuldig voelen en dat maakt het alleen maar erger. Misschien gaat hij zich forceren en er is wel een kans dat dat niet goed uitpakt. Suzanne: ‘Na veel wikken en wegen besloten we de kerstdagen in een wintersportgebied door te brengen. Ik had me erg verheugd op de vakantie en achteraf weet ik dat Peter het meer voor mij deed, dan voor zichzelf. Hij durfde niet te zeggen dat hij er eigenlijk vreselijk tegen opzag. Maar op de eerste avond in het vakantiehuisje voelde hij zich zo ongelukkig en onrustig dat hij maar één ding wilde: naar huis. De terugreis, één dag na aankomst, was heel verdrietig. Ik heb aan een stuk door zitten huilen. Ik zag het leven niet meer zitten. We hadden zo'n rotjaar achter de rug, zou het ooit nog goed komen? Mijn energie was op en met Peter kon ik haast niet praten. Ik wilde hem zo graag helpen, maar ik wist niet hoe! Uiteindelijk ben ik een maand later met een vriendin een weekje naar de zon gevlogen. Dat deed mij erg goed en ik kwam een stuk sterker terug. Peter was blij voor me dat ik toch op vakantie had gekund, zonder dat er druk op hem kwam te liggen. Mede met behulp van medicijnen is hij langzamerhand opgeknapt en inmiddels gaat het met hem, én met mij, stukken beter.’

Je moeten depressieve mensen niet dwingen tot dingen, maar je moet ze ook weer niet aan hun lot overlaten. Depressieve mensen hebben de neiging zich helemaal terug te trekken, maar dat is niet goed. ‘Ik ben er heilig van overtuigd dat je als je depressief bent, je toch dingen moet blijven doen. Ook als je daar geen zin in hebt! In een sombere periode kruip ik het liefst de hele dag in bed, maar daar ga ik me echt niet beter van voelen. Je moet prikkels blijven krijgen van buitenaf. Daarom adviseer ik: probeer een depressieve geliefde toch bij dingen te betrekken. Laat hem niet helemaal met rust. Het is goed voor hem om bepaalde routinehandelingen te blijven uitvoeren, afwassen bijvoorbeeld.’

Wat ook heel goed is als je depressief bent, is bewegen. Vooral hardlopen is gezond. Bij een lichte tot een matige depressie kan het zelfs net zo goed helpen als een antidepressivum. Probeer je depressieve geliefde daarom te stimuleren om te sporten. En train zelf ook mee, dat is alleen maar goed voor je!

En onthoud: het gaat weer over. Depressies duren meestal maximaal een half jaar, dus er breken echt wel weer betere tijden aan. En als de relatie of de vriendschap deze moeilijke tijd overleeft, is het er grote kans dat je er veel sterker uitkomt. Want samen knokken geeft een sterke band!

Vriendin-deskundige Tanja de Wit over hoe je de feestdagen doorkomt met een depressieve geliefde:
‘Mensen met een depressie kunnen erg dominant zijn. Het is geen opzet, maar op die manier wordt hun depressie een probleem voor alle huisgenoten. Soms zijn ze bokkig en zwijgzaam en doen ze totaal niet hun best om er voor de anderen nog iets van te maken. Dat vreet energie. Voor kinderen is het ook vervelend om hun vader zo te zien. Ik vind dat je in dit geval best kunt vragen of je man zich toch een beetje voor de rest van het gezin willen inzetten. Je hoeft niet omwille van de lieve vrede alles maar te slikken. Natuurlijk moet je je partner steunen, maar maak het ook voor jezelf zo gezellig mogelijk. Ga niet met z'n allen in de rouw zitten! In deze feestmaand zou ik zeggen: haal gewoon een kerstboom in huis, koop cadeautjes en steek gezellig kaarsjes aan. Doe vooral gewoon. En als je een boswandeling voorstelt en je partner heeft daar geen zin in, ga dan wel zelf, met je kinderen.
Natuurlijk moet je wel rekening met je partner houden. Grote feesten organiseren is niet handig. Daar zal zijn hoofd niet naar staan en dat is misschien ook veel te belastend. Wat je wel kunt doen, is hem stimuleren om dingen te ondernemen. Vooral een beetje beweging is heel goed. Maar hij moet zijn depressie toch zélf oplossen, met hulp van de huisarts en/of medicijnen. Geef aan dat je er voor hem bent wanneer hij wil praten, maar meer kun je niet doen.

Depressieve mensen zijn vaak moeilijk toegankelijk. Vooral mannen. Vrouwen zijn er meer aan gewend om over hun gevoelens te praten en om toe te geven dat het niet zo goed gaat. Mannen niet, die kroppen het op, gaan dikwijls veel drinken en roken, en zeggen ondertussen maar dat er niets aan de hand is. Ik vind dat als je echt denkt dat er iets mis is, je best dringend kunt vragen: 'Ik wil dat je naar de dokter gaat, want zo gaat het niet meer. Voor mij is het ook heel erg. Want de persoon die ik kende, is verdwenen!’
Ook een depressieve moeder of schoonmoeder kan heel belastend zijn. Ze kan bijvoorbeeld depressief worden na de dood van haar man of een scheiding. Opeens staat ze er alleen voor en vaak heeft ze niet veel andere contacten dan haar kinderen. Ze verwacht van hen dat zij het leven weer een beetje leuk maken voor haar. Als kind kun je je dan geclaimd voelen. Ook hier geldt: laat je leven, én je feestdagen, niet door haar stemming bepalen. Natuurlijk is het rot voor haar, en het is goed om er voor haar te zijn, maar je hebt ook eigen plannen en wensen. Spreek bijvoorbeeld af met broers en zussen dat jullie haar om en om op bezoek krijgen. Ook moet je haar stimuleren ook zelf dingen te ondernemen. Door haar altijd op te vangen op moeilijke momenten, neem je het haar uit handen om zelf oplossingen te bedenken. Dat weerhoudt haar ervan om nieuwe contacten maken en haar leven zelf weer op te pikken.’

Tips van Marian - Dit kan je doen om een depressieve geliefde te helpen:

Doe zo gewoon mogelijk.

Stimuleer hem/haar om eenvoudige (routine)handelingen te blijven verrichten.

Blijft hem/haar betrekken bij sociale activiteiten.

Blijf geduldig en zie sommige gedragingen door de vingers.

Wees troostend, warm en nabij.

Accepteer dat je geliefde ziek is en geef hem/haar daarvoor de ruimte.

Spring bij als hij/zij de zaakjes niet meer zo goed op orde kan houden.

Reageer positief op (kleine) positieve acties.

Geef hem/haar gelegenheid tot praten over verdriet en zorgen.

Vraag gewoon eens hoe het gaat of stuur een lief kaartje.

Stel niet te veel eisen.

Doe niet afwijzend of kwaad.

Bescherm hem/haar tegen zichzelf bij vreemde gedragingen (bijvoorbeeld raar of verwaarloosd uiterlijk).

Let op dat hij/zij geen gevaar loopt.

© Lydia van der Weide

De aap op mijn rug - Omgaan met depressies, hoe doe je dat? - Marian Herderson, Uitgeverij Luitingh - Sijthoff, Amsterdam, 2003, € 14,95. De aap op mijn rug is een informatief en prettig leesbaar boek over depressies en beantwoord alle vragen die je over depressieviteit kan hebben.

Depressie Stichting

Postbus 99

5600 AB Eindhoven

0900-9039039

www.depressiestichting.nl

Wil je contacten met mensen die ook een partner vriend(in) of familielid hebben met een psychische ziekte?

Stichting Labyrint-In-Perspectief

Meerkoethof 40

3582 DA Utrecht

030-2546803

www.labyrint-in-perspectief.nl

Boeken:

René Diekstra - Als het leven pijn doet, Uitgever, jaartal???

De tranen voorbij - Jay Cleve, Kosmos- Z&K, 1989

Depressie: gids voor familieleden - Pim Cuijpers, Intro, 1997

Gids pillen & psychiatrie - René Kahn, Balans, 1997

Klein leed - Betsy Udink, Meulenhoff, 2001

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide