• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers Viva artikel ...


Asexualiteit

Geen zin in seks? Ach, het gebeurt ons allemaal wel eens – of heel vaak. Zin mken, is als remedie tegenwoordig erg in zwang. Maar voor SarahAnne, Geraldin en André gaat dit niet op. Zij kennen geen lust en hebben nit zin.


SarahAnne(25): ‘Op de middelbare school begreep ik al dat ik anders was dan mijn klasgenoten. Vol verwondering keek ik naar meiden die zaten te zwijmelen bij foto’s van de Backstreet Boys of van soapsterren. Ik snapte niet waar dat om ging - mijn interesse had dat niet. Ik had het veel te druk voor een vriendje. Toen er toch eens een jongen met me wilde zoenen, wist ik al na een paar seconden dat het niets voor mij was. Ik vond het smerig en grensoverschrijdend. Ook seks vond ik onprettig. Vies. Onterend. Naderhand had ik telkens veel spijt. Een vriendin adviseerde me: je moet het gewoon blijven doen, dan went het vanzelf! Maar de afgelopen vijf jaar heb ik daar geen enkele poging meer toe gedaan. Het is voor mij duidelijk dat ik, wat dit soort dingen betreft, anders ben dan anderen.’

Sommige mensen laat seks koud – en SarahAnne is een van. Ze is lid van Asexueel Voorlichtings- en EducatieNetwerk (AVEN), een club van mensen die niemand anders sexueel aantrekkelijk vindt. Nooit. Lichamelijk is er niets mis met hen, maar ze geven simpelweg aan geen enkele lustgevoelens te kennen. Dus ook geen drang tot masturberen. Een bizarre uitzondering? Nee hoor. Uit een grootschalig Brits onderzoek uit 2004 onder 18.000 mensen bleek dat 1% zich kon vinden in de uitspraak: ‘Ik heb me nog nooit sexueel aangetrokken gevoeld tot wie dan ook.’ Heel lang is deze groep onzichtbaar geweest. Eerst omdat alles wat met seks te maken had onbespreekbaar was. Toen alles juist werd opengegooid, en seks zelfs een commercieel product werd, bleef het lang het laatste taboe. Want niet van seks houden klinkt verre van stoer, nietwaar? Maar sinds enkele jaren komen steeds meer mensen ervoor uit dat ze geen libido kennen. Ze noemen zich asexueel of non-libidoïst.

SarahAnne’s verhaal is typerend voor andere mensen van het forum over asexualiteit. Met verbazing kijken ze naar de vlinders-in-de-buik bij anderen. Pogingen om toch aan seks te doen, lopen op niets uit. In het beste geval snappen ze gewoon niet wat anderen er nou zo leuk aan vinden. Maar sexuele handelingen roepen ook vaak aversie op. Ze hopen, vaak tegen beter weten in, dat ze laatbloeiers zijn. Om later te beseffen dat hun visie op sexualiteit nooit zal veranderen. Dat in onze moderne wereld alles om seks lijkt te draaien, versterkt het gevoel van anders zijn.

Maar alléén op het gebied van seks zijn we anders,’ zegt Geraldin Levi Joosten-van Vilsteren, die er openlijk voor uitkomt dat ze geen sexuele gevoelens heeft, en het onderwerp als stand-up comedian regelmatig aansnijdt. ‘Wij non-libidoïsten voelen verder precies hetzelfde, we kunnen net als iedereen heel erg verliefd en we houden veel van knuffelen. Alleen stopt het bij het bed.’

Al zes jaar geleden startte ze een website over non-libidoïsme. De site trekt tegenwoordig zo’n tweeduizend bezoekers per dag. ‘Toen ik ermee begon, was er nog vrijwel niets over het onderwerp te vinden. Als je asexualiteit bij een zoekprogramma intypte, kwam je bij informatie over planten en amoeben, eencellige diertjes die zich zonder seks voortplanten. De afgelopen jaren is het gelukkig veel bekender geworden.’ Naast Geraldins site is er de site van AVEN, met, sinds kort, ook een Nederlands forum, dat druk bezocht wordt. Geraldin introduceerde twee jaar geleden de term non-libidoïsme als alternatief voor asexualiteit, onder meer om het woord ‘sex’ in het opgeplakte stempel te vermijden. Inmiddels wordt haar term veelvuldig gebruikt. Om het onderwerp nog meer bekendheid te geven, schreef Geraldin het boek L’amour sans le fair, dat (nog) niet in het Nederlands is uitgekomen. ‘Het is toch een groot taboe. Mensen willen er niet aan dat het echt mogelijk is dat je zonder enige sexuele gevoelens geboren kunt worden.’

Is dat inderaad wel mogelijk? Of is hier gewoon sprake van niet genoeg zin maken? Rik van Lunsen, hoofd sexuologie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam geeft aan de asexualiteit binnen de sexuologie niet als stoornis wordt erkend. Het staat dan ook niet in het psychiatrisch handboek, DSM IV. Rik van Lunsen: ‘Iedereen met een gezond lijf en een gezonde geest kan onder de juiste omstandigheden en met de juiste prikkels zin krijgen en opgewonden worden. Het echt volledig ontbreken van gevoeligheid voor sexuele prikkels komt zeer weinig voor. Het betreft dan altijd een zeldzame hormonale afwijking die al moet bestaan vanaf de puberteit. Wanneer bij mannen of vrouwen het lichaam bijvoorbeeld veel te veel prolactine produceert - het hormoon dat bij vrouwen wordt afgescheiden die borstvoeding geven - zijn zij op geen enkele manier te prikkelen en ervaren geen zin of lust. Dit hormoon zet de sexuele thermostaat namelijk op nul. Bij vrouwen die hun kinderen zogen is dat nuttig; het is beter dat zij in die fase nog niet direct opnieuw zwanger raken. Maar wanneer je dit hormoon altijd in grote hoeveelheden in je bloed hebt, ben je door niets of niemand op te winden. Zo zijn er meer lichamelijke aandoeningen waardoor sexuele prikkels weinig uitwerking hebben, bijvoorbeeld wanneer er door een aandoening van de hypofyse geen testosteron wordt aangemaakt. Testosteron is hét hormoon dat verantwoordelijk is voor de gevoeligheid voor sexuele stimulatie. Maar de groep die met dit soort problemen kampt is heel klein. Veel vaker komt het voor dat mensen hun sexuele gevoelens onderdrukken of ontkennen, bijvoorbeeld door negatieve beeldvorming of gebrek aan prettige ervaringen.’

Geraldin heeft zich in het verleden door zowel een psycholoog als een gynaecoloog laten onderzoeken. Hormonaal was alles in orde. ‘En psychisch ook. Ik weet zeker dat het ontbreken van sexuele gevoelens aangeboren is bij mij. Ik heb nooit iets naars meegemaakt en ik ben ook niet sexueel geremd opgevoed. Het zat er gewoon vanaf het begin af niet in en het zal ook nooit komen. En ik ken veel mensen die daar net zo over denken. Ik ben ervan overtuigd dat het iets in de hersenen is dat net iets anders werkt, net zoals bij homosexuelen. Maar het blijft een vaag gebied, want er is nog steeds niet veel over bekend. Dat komt mede omdat negen van de tien non-libidoïsten het verzwijgen. Er moet meer openheid komen en ook veel meer onderzoek.’

Het is in theorie mogelijk dat we over tien jaar ontdekken dat mensen die absoluut geen zin in seks hebben, bepaalde neurotransmitters missen, waar we nu nog niets over weten, aldus Ellen Laan, onderzoeker/psycholoog afdeling seksuologie, Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. Laan doet veel onderzoek naar seksuele opwinding bij vrouwen. Maar wat ik opvallend vind, is dat velen die zich aseksueel noemen, spreken over een weerzin tegen seks in plaats van over onverschilligheid. Dan is er eigenlijk geen sprake van aseksualiteit, maar van seksuele aversie, wél bekend in de DSM IV. En dat is waarschijnlijk geen aangeboren kwestie, daar moeten toch andere probleem aan ten grondslag liggen. Dat hoeft niet per se een groot trauma te zijn. Het kan ook een subtiele boodschap uit het verleden zijn geweest dat seks not done is.

Bij Laan zijn het vrijwel altijd vrouwen die met klachten komen over het ontbreken van lustgevoelens. Geraldin schat echter in dat er net zoveel mannen als vrouwen zijn met non-libidoïsme. ‘Zoals Edmund Fortuin, de man met wie ik mijn site op heb gezet. Naast hem heb ik vele andere mannen leren kennen. Maar ze komen er moeilijk voor uit. Voor mannen is het helemáál taboe om toe te geven dat ze geen sexdrive hebben.’

André is een man van 28. Toen hij Geraldins site en die van het AVEN bezocht, viel bij hem eindelijk het kwartje. ‘Het was een enorme opluchting om te ontdekken dat er meer mannen zijn zoals ik. Die niet alleen hun pik achterna lopen. Ik heb tweemaal in mijn leven met een meisje gevreeën, maar het voelde niet goed. Sinds acht jaar ontwijk ik intieme relaties. Mensen om me heen snappen het niet. Ik ben een populaire jongen, zie er goed uit. Maar toch heb ik nooit een vriendin. Ik heb zelden durven toe te geven wat er aan de hand was. Die enkele maal dat ik het probeerde uit te leggen voelde ik dat mensen dachten dat ik gestoord was. Tegenwoordig ben ik er opener over. Volgens mij zijn er heus meer mannen zoals ik, maar als iedereen zijn mond erover houdt, zal het altijd een taboe blijven.’

Wie wél van seks houdt, zou verwachten dat iedereen zonder libido dolgraag een of andere wonderpil zou willen slikken om lust op te wekken. Maar blijkt niet zo te zijn. Wat je niet kent, dat mis je niet, zo blijkt telkens uit laconieke reacties van leden van het AVEN-forum. Zij geven zonder uitzondering aan geen behoefte te hebben om te veranderen. SarahAnne: ‘Nee hoor, ik hoef niet te veranderen, ik voel me prima hoe ik ben. Iemand die niet van pizza houdt, verlangt er toch ook niet naar om wel van pizza te houden? Nou dan!’ Klinkt logisch. Maar: wat als je geen seks, maar wel een relatie wilt? Want verliefd worden en handje vasthouden is leuk, maar 99% van de mensheid wil toch meer. De meeste mensen zullen op den duur toch afhaken wanneer er echt geen seks inzit. SarahAnna: ‘Een relatie vinden is helaas wel moeilijk. Twee keer is het me gebeurd dat een jongen dacht dat hij me wel kon bekeren. Toen dat niet lukte – nee, natuurlijk niet! – voelden zij zich erg gefrustreerd. Alsof het aan hen lag en het iets zei over hun mannelijkheid. Ik heb ook eens een relatie gehad met een jongen die me echt alle ruimte leek te geven. Maar na een aantal maanden was zijn geduld toch op en toen ging het mis. Tegenwoordig ben ik nogal terughoudend wat mannen aangaat, om mijzelf en hen te beschermen tegen verdriet.’

Henriëtte Schoones, sexuoloog met een eigen praktijk, ziet regelmatig mensen die nooit lustgevoelens hebben. ‘De mensen zelf hebben er inderdaad zelden een probleem mee. Het wordt pas een probleem als hun relatie of partner eronder lijdt. Want voor een partner is het natuurlijk niet makkelijk. Die voelt zich vaak persoonlijk afgewezen. Vaak hebben mensen wel baat bij therapie, maar verwacht geen wonderen: het verschil in sexuele lust zal waarschijnlijk altijd blijven bestaan. Maar je kunt wel leren er samen zo goed mogelijk mee om te gaan. Door te beseffen dat er nog vele andere vormen van intimiteit zijn buiten seks, waardoor je elkaar ook liefde en bevestiging kunt geven. Verder is het goed om te kijken naar vragen als: wat voor lichamelijke handelingen vindt de ‘asexuele’ partner wel fijn? Kan hij of zij het opbrengen toch aan seks te doen om de partner een plezier te doen? En zo niet, kan de partner die wél seks wil, dat accepteren?’

Vaak blijkt dat een relatie toch moeilijk is, zeker als seks geen enkele plek kan krijgen. Er wordt dan vaak voor gekozen om single te blijven. Ook kinderen kunnen een probleem zijn. Opvallend veel vrouwen zonder libido melden dat zij liever adopteren. ‘Liever geen gefrunnik daar beneden.’ Anderen zouden voor kinderen de knop wel tijdelijk kunnen omzetten. SarahAnna: ‘Als ik een geweldige man zou hebben en we zouden besluiten om toch samen kinderen te willen, dan zou ik best met hem naar bed willen gaan om dit te bereiken. Voor mij zou dit niet echt iets met seks te maken hebben, maar het zou dan een middel zijn om het doel te bereiken. Ik weet dat het niet fijn zou zijn, maar goed, ik heb het er wel voor over. ’

Lydia van der Weide

Meer informatie:

www.nonlibidoist.com

http://asexuality.org/du

Sexuoloog relatietherapeut Henriëtte Schoones heeft een eigen site: www.sexuologie.nl

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide