artikel ...

Vitamine B12: een wondermiddel of een hype?

Extra vitamine B12: Madonna zweert erbij, zelfs zo dat ze niet alleen zichzelf maar ook de hele crew van haar man, regisseur Guy Ritchie, er wekelijks mee injecteert. Een shot of een hoge dosering in pilvorm zou voor een enorme energieboost zorgen. Zowel in Amerika als in Nederland vindt de ster enthousiaste navolging. Is het niet meer dan een tijdelijke hype of is vitamine B12 inderdaad een wondermiddel?

Ook Petra Visser krijgt periodiek een injectie met een hoge dosis vitamine B12. Via een arts, want in Nederland zijn deze ‘shots’ alleen op doktersrecept verkrijgbaar. Petra merkt duidelijk wanneer ze toe is aan een nieuwe dosis en voelt zich in de dagen erna beduidend fitter worden. En niet zo vreemd; bij haar is een duidelijk tekort vastgesteld. En een tekort komt veel meer voor dan de meeste mensen wel weten. Zelfs artsen zijn er nog weinig alert op. Daarom richtte Petra vorig jaar samen met een aantal medepatiënten de Stichting B12 Tekort op. ‘Vaak is het namelijk pas het laatste waar dokters aan denken. Terwijl een tekort aan vitamine B12 veel vage, maar ook zeer ernstige klachten kan geven. Sommige neurologische klachten gaan nooit meer weg als de behandeling te laat wordt gestart’

Waar hebben we vitamine B12 eigenlijk voor nodig? Het speelt een essentiële rol bij de aanmaak van rode bloedcellen, die zuurstof binden en dat door het lichaam transporteren. Bij een tekort heb je een grote kans op een bepaalde vorm van bloedarmoede, pernicieuze anemie, vroeger een dodelijke ziekte. Ook zorgt vitamine B12 voor een goede werking van het zenuwstelsel en speelt het een rol bij de stofwisseling van foliumzuur. Bij een tekort kun je onder meer last krijgen van vermoeidheid, ademnood, pijn op de borst (angina pectoris) en gebrek aan eetlust. En mogelijk is vitamine B12 belangrijk voor geheugen en denkfuncties.

Vitamine B12 komt alleen voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst: vlees, vis, eieren, kaas en melkproducten. Vegetariërs en zeker veganisten kunnen daarom een tekort krijgen omdat ze de vitamine onvoldoende binnen krijgen. Overigens duurt het een tijd – meestal enkele jaren - voordat het tekort merkbaar en meetbaar wordt; vitamine B12 wordt opgeslagen in de lever en een gezond iemand heeft een voorraad voor enkele jaren. Maar dat Madonna, die streng macrobiotisch leeft, aanvullende vitamine B12 neemt, is dus best begrijpelijk. ‘Alleen snap ik niet dat ze het injecteert,’ zegt Petra. ‘Dat is alléén nodig als je een opnamestoornis hebt!’

Want ook dát kan een oorzaak zijn van een tekort aan vitamine B12. Woordvoerder van het Vitamine Informatie Bureau Suzan Tuinier vertelt hierover: ‘Om de vitamine in het lichaam op te nemen is ‘intrinsieke factor’ nodig. Dit is een stofje dat in de maag gemaakt wordt, samen met maagzuur. Verderop in het spijsverteringskanaal, in de darm, bindt de intrinsieke factor zich aan vitamine B12. Alleen die combinatie kan opgenomen worden in de bloedbaan. Bij mensen die langdurig geen of minder maagzuur produceren, komt er ook te weinig intrinsieke factor bij de maaginhoud. Je kunt dan nog zoveel dierlijke producten eten maar tóch een tekort krijgen.’ Dit komt regelmatig voor bij oudere mensen. Ook kan de opnamestoornis veroorzaakt worden door langdurig gebruik van bepaalde medicijnen. Bij mensen met een opnamestoornis is een injectie nodig; daarbij komt de vitamine direct in de spier en wordt vanuit daar langzaam aan het bloed afgegeven. Petra: ‘Vaak wordt begonnen met een wekelijkse injectie om weer een flinke voorraad op te bouwen; daarna voldoet een onderhoudsdosis. Dat is meestal een keer per twee maanden. Soms vaker; dat is bij iedereen verschillend.’

Naar schatting heeft twee tot drie procent van de mensen in Nederland een vitamine B12 tekort, bij ouderen kan dit oplopen tot tien procent. Maar ook kinderen, die bijvoorbeeld een glutenintolerantie hebben, kunnen een tekort hebben, mogelijk met zeer schadelijke gevolgen. Bij een vastgesteld tekort krijg je inderdaad een flinke energieboost van een shotje of pillen. Maar eigenlijk word je daarmee gewoon naar normáál energieniveau getild, zeggen deskundigen; als je geen tekort hebt, heeft extra inname geen zin.

Hoewel? Uit onderzoek blijkt dat vrouwen met ME zich stukken fitter kunnen gaan voelen van extra vitamine B12, ook als er géén meetbaar tekort is. En er zijn fanatieke sporters, die stellig beweren een betere conditie te krijgen en makkelijker cardio-oefeningen te kunnen doen door extra vitamine B12. Zouden ook gewoon gezonde mensen iets hebben aan dit supplement, dat gewoon te koop is bij de drogist? Het zit – in vrij lage dosering – in vrijwel alle vitamine B complexen; in hogere dosering is het ook apart te koop.

Sylvia Platjouw, redacteur, probeerde het uit. Al na enkele weken begon ze zich fitter te voelen, zegt ze. ‘De afgelopen jaren sliep ik veel meer dan vroeger. Ik ben altijd een moeilijke slaper geweest, nu zat ik vaak om tien uur ’s avonds al te knikkebollen. Toen ik een vriendin over vitamine B12 hoorde praten dacht ik: laat ik het eens proberen. Ik eet namelijk zo goed als vegetarisch, dus een aanvulling kon ik vast wel gebruiken. En het bevalt heel goed! Mijn energieniveau is duidelijk bijgetrokken: ik kan ’s avonds weer veel meer en sta niet zo moe op.’

Is dit voor iedereen een pil om eens uit te proberen? Het Vitamine Informatie Bureau stelt nadrukkelijk van niet. Het bureau adviseert alléén supplementen - van welke vitamine dan ook - te nemen als je zeker weet dat je er een tekort van hebt. Hoewel over een teveel aan vitamine B12 vooralsnog geen nadelige effecten zijn gemeld – je plast een teveel gewoon weer uit – betekent dat ook zeker niet dat een extra dosis gezond of zinvol is. Suzan Tuinier: ‘Ik zie dit meer als een hype. En als je echt een tekort hebt is het vooral belangrijk om eerst uit te zoeken hoe dat dan komt.’ Bij klachten die mogelijk op een vitamine B12 tekort wijzen, is het dus verstandig je tot een arts te wenden. Een injectie uit Duitsland of België halen, waar ze wel vrij te koop zijn, is echt niet verstandig. Dat dit verboden is in Nederland, juicht het Vitamine Informatie Bureau erg toe. ‘Dergelijke medische handelingen moeten ver verwijderd blijven van zelfzorg.’

De plotselinge hype van een nieuwe vitamine past helemaal in de huidige trend van gezond en fit zijn. We willen immers allemaal het maximale uit onze dagen halen en lekker energiek zijn. Dus wordt al gauw gedacht: als ook deze vitamine, die door celebrity’s zo wordt aangeprezen, een steentje kan bijdragen, waarom niet? Toch is het dus onzin: als je goed eet en verder gezond bent, heb je de extra vitamine helemaal niet nodig. Wél is het goed om alert te zijn op mogelijke klachten, want een tekort komt vaker voor dan bekend is!

Meer informatie: www.stichtingb12tekort.nl

En: http://home.hetnet.nl/~hindrikdejong

Celebrity’s aan de B12

Madonna zet niet alleen injecties bij zichzelf – en schuwt daarbij geen toeschouwers; zo haalde ze vorig jaar het nieuws door tijdens een vlucht van New York naar Londen medepassagiers te laten schrikken door en plein public een injectienaald in haar arm te zetten - maar pept ook anderen wekelijks op met vitamine B12 shots. Haar man Guy Ritchie was ontevreden over de inzet van zijn crew tijdens de film RocknRolla. Ze kwamen te vaak niet opdagen wegens ziekte. Madonna haalde de groep dansers over zich te laten injecteren. En met effect, zo schijnt het: de acteurs presteerden veel beter. Zou het echt werken, of zouden ze zijn geschrokken van de drastische maatregelen die bij het niet nakomen van afspraken werden getroffen? Wie zal het zeggen! Maar ook Lindsay Lohan en Britney Spears kunnen tegenwoordig niet meer zonder extra vitamine B12. Britney riep zelfs eens om een noodshot vlak voor een optreden.

Mei 2008

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar