• start
  • biografie
  • opdrachtgever
  • nieuw 10
  • contact
  • oproep

Opdrachtgevers » One » artikel ...


Vergeven: gewoon een kwestie van gezond verstand

Vergeven lijkt een beetje een christelijk smaakje te hebben. Als je 'vergeving' invult bij een zoekprogramma op internet, rollen de websites over God en Jezus over je beeldscherm. Maar is vergeving echt alleen iets voor de gelovigen onder ons? Nee: vergeven is erg belangrijk, voor iedereen. Wie de kracht van vergeven kent, staat veel vrijer en blijer in het leven.

Haatgevoelens zijn niet prettig. Wraak mag dan zoet lijken, maar het ligt wel erg zwaar op de maag. Wrok neemt je helemaal in beslag, het vreet aan je en kost je veel energie die je beter aan andere dingen kunt besteden. Het kan zelfs fysieke klachten geven, zoals migraine, hoge bloeddruk, een maagzweer en zelfs kanker. Een goede verwerking van je verdriet is heel belangrijk om daarna weer verder te kunnen" meent Carolien Roodvoets, psycholoog. "Als je blijft hangen in woede en haat heeft niemand daar wat aan, jij zelf nog het allerminst. Vergeven levert je veel op. Het sterkt en bevrijdt je en het geeft je weer toekomst."

Maar vergeven is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe doe je dat? Als je beste vriendin je heeft verraden of als je baas je om iets onbenulligs ontslagen heeft, leg je dat niet zomaar naast je neer. En wat als je ontdekt dat je vriend je al maanden bedriegt? Ben je niet een zacht eitje als je zulke vreselijke dingen vergeeft? En geef je iemand dan niet een vrijbrief om het gewoon nog een keer te doen?

Misverstanden
Een nuttig en verhelderend boekje over vergeven is Vergeven doe je voor jezelf van de psychotherapeuten Bishop en Grunte. Zij geven aan het dat belangrijk is om als eerste wat misverstanden over vergeven te bekijken, zoals:
- Ik kan niet vergeven omdat ik niet kan vergeten. Pijn of onrecht vergeten hoeft niet, vaak lukt dat niet eens. En alle pijn is ook een belangrijke les in je leven waar je in de toekomst iets mee kunt. Maar je feitelijk herinneren wat er is gebeurd, is heel wat anders dan er obsessief mee omgaan.
- Ik kan niet vergeven voordat ik zeker weet dat de ander spijt heeft en het nooit meer zal doen. Het is verschrikkelijk als iemand je heeft gekwetst en hij of zij er helemaal niet eens mee zit. Maar als je het vergeven hier van laat afhangen, stel je je afhankelijk op. Die ander heeft dan nog steeds macht over jouw leven en dat is juist datgene wat je níet wilt!
- Als ik mijn woede loslaat, komt de ander er te makkelijk vanaf. Woede kun je gebruiken om de ander terug te betalen wat hij of zij jou heeft misdaan. Maar vaak is het zo dat je degene die je zo intens haat, amper raakt. Wie er het meeste onder lijdt, dat ben je zelf.
- Met mijn verstand wil ik best iemand vergeven maar ik ben gewoon nog ontzettend boos. Iemand vergeven is een gevoel, niet een besluit. Toch kun je wel besluiten het vergevingsproces in werking te zetten, omdat je niet langer je leven wilt laten beheersen door wrok.
- Als ik vergeef, moet ik de ander weer vertrouwen. Vergeven heeft alleen tot gevolg dat je geen energie meer stopt in je kwaadheid. Een eventuele volgende stap zou kunnen zijn dat je je verzoent: het opnieuw aangaan van een overeenkomst die verbroken was. Maar dit is absoluut niet noodzakelijk bij vergeven.
- Als ik vergeef, geef ik toe dat ik niet helemaal gelijk had. Vergeven heeft niets te maken met gelijk of ongelijk hebben. Vergeven is puur alleen áfzien van nog langer boos zijn en van zinnen op wraak.

- Sommige mensen verdienen het niet om vergeven te worden. Bepaalde dingen die de ene mens de ander aan kan doen, zijn zo erg dat vergeving onmogelijk lijkt. Incest, kindermishandeling of moord. Maar het grote probleem is, dat het jou energie kost om haat te blijven koesteren.

Het oorspronkelijke Griekse woord 'vergeven' betekent letterlijk loslaten. Als je uitgaat van die betekenis, zou je dat altijd op eigen houtje moeten kunnen bereiken, wat er ook is gebeurd en hoe de ander er ook tegenover staat. In het ideale geval heeft de persoon die jou iets heeft aangedaan veel spijt van zijn gedrag en wil hij of zij het graag goedmaken. Maar vaak heeft de dader helemaal geen spijt en leeft vrolijk verder alsof er niets gebeurd is. Vergeven betekent dan: ik ga hier niet langer mijn energie aan verspillen. Ik heb er iets van geleerd en richt nu mijn blik weer op de toekomst. De persoon die je iets heeft aangedaan, heeft (een deel van) je verleden verpest. Je laat hem dan toch niet ook nog je toekomst verpesten?

Stalken
Merel: "Toen Stef mij van de een op de andere dag verliet voor een ander zonder rekening met mijn gevoelens te houden, heb ik hem gehaat tot op het bot. Ik ben hem eindeloos gaan stalken; opbellen, hoorn erop gooien, zelfs 's nachts. Heel veel boze brieven schreef ik hem. Ik leefde voor mijn wraak, tot ik Stef een keer in de stad zag lopen. Met zijn nieuwe vriendin, vrolijk en stapelverliefd. Ik realiseerde me dat híj lekker verder leefde. Maar ik stond stil en was nog steeds dag en nacht met hem bezig. Ik ben naar huis gegaan en heb ontzettend zitten huilen. En toen heb ik een besluit genomen: ik zou proberen hem niet langer meer haten. Ik was verdrietig omdat het over was en ook omdat ik me blijkbaar zo in hem had vergist. Maar ooit hadden we het leuk gehad en die herinnering wilde ik niet helemaal kapot maken. Vanaf die dag heb ik eindelijk mijn verdriet toegelaten, want dat was toch waar het eigenlijk om ging. Langzamerhand ging het beter met me. Ik ging weer uit en ik ontdekte dat andere jongens ook best leuk waren. Toen ik Stef een paar maanden later weer tegenkwam, was mijn grootste woede over. Ik heb hem zelfs gewoon gegroet. Ik blijf het kwalijk vinden hoe hij mij heeft behandeld, maar dat is zijn probleem. Hij weet niet wat echte liefde en trouw is. Ik heb nu weer een heel lieve nieuwe vriend, die volgens mij veel eerlijker is dan Stef."

Het vergevingstraject
Om 'innerlijke vrede' te vinden moet je bepaalde stappen doorlopen. Bishop en Grunte onderscheiden drie fasen; de wrokfase, het keerpunt en de verzoening. Wanneer je op een onredelijke manier gekwetst wordt, kom je eerst in de wrokfase. Die fase is weer in drie stadia onder te verdelen. Het acute stadium, waarin je verdoofd bent door de dreun. Je realiseert dat je iets is aangedaan en je kunt het haast niet geloven. En accepteren kun je het al helemaal niet! Je voelt woede, pijn en verbijstering. Daarna kom je in het wrok-koesterende stadium. Je bent woedend, van top tot teen! Je windt je steeds meer op en laat andere gevoelens en gedachtes niet meer toe. Je doet geen poging om uit te zoeken bij wie de werkelijke schuld of verantwoordelijkheid ligt. Je weet zeker dat jij gelijk hebt en probeert manieren te bedenken om wraak te nemen.

In deze fase is het belangrijk dat je gaat proberen de negatieve gevoelens los te laten. Anders beland je in het chonische wrokstadium en het is moeilijk om daar nog uit te stappen. In dit stadium raak je namelijk verbitterd. Je ziet jezelf als slachtoffer. Bovendien scheer je alles en iedereen over een kam. Heeft je vriendin je voorgelogen, dan ga je er van uit dat al je vrienden niet te vertrouwen zijn. Heeft je vriend je bedrogen, dan weet je zeker dat alle mannen honden zijn. Deze fase is gevaarlijk. Je kan er erg depressief en ziek van worden en het is moeilijk je nog aan deze wrok te ontworstelen.

Toch moet je de negatieve gevoelens wel toelaten. Sommige mensen vergeven te snel. “Zand erover,” zeggen ze dan, “laat maar zitten.” Maar zo werkt dat niet. Carolien Rootvoets zegt hierover: "Vergeven is een proces. Als je te snel vergeeft, kan dat de verwerking blokkeren. Als jou namelijk onrecht is aangedaan, moet er ruimte zijn voor verdriet en woede. Het doet namelijk gewoon pijn en daar mag je best een tijd om huilen of heel boos over zijn. Probeer het niet weg te stoppen en je stoer te houden, dan verdruk je alles en dat komt later vaak dubbel zo hard weer terug."

Het keerpunt
Na de heftigste woede en dikste tranen, is het beter jezelf realistisch af te vragen: wat kost deze wrok mij? Het kost je je gezondheid, heel veel energie en 'innerlijke vrede': iemand die vervuld is van haat, kan nooit gelukkig zijn. Bovendien kost wrok ons nieuwe kansen. Je staat niet open voor nieuwe dingen – vriendschappen, liefde, hobby’s – als je al je energie maar in één ding stopt.

Daarom is het goed je een paar dingen te bedenken:

– je hebt geen controle over een ander, hoeveel woede je ook voelt en hoe lang je die ook blijf koesteren.

– je kunt deze nare gebeurtenis ook zien als een belangrijke levensles.

– je kunt je tijd beter besteden aan leuke en positieve dingen, want:

- heb jij eigenlijk wel zin om je hele leven zo negatief te kleuren?

En; pijnlijk maar toch belangrijk:

– Heb je misschien zelf ook aandeel in wat er gebeurd is?

"Sommige mensen blijven heel lang in een slachtofferrol zitten," meent Carolien Roodvoets. "Het is altijd goed om naar je eigen rol te kijken. Wat is je eigen aandeel geweest? Misschien had je wel huizenhoge verwachtingen van die ander, was dat wel zo reëel? Probeer, hoe moeilijk het ook is, wat begrip voor de ander op te brengen. Ook is het goed om je af te vragen: ben jij altijd zo heilig? Heb jij nooit een fout gemaakt? Probeer de dingen eens in een ander perspectief te zien. Het gaat er hier bij niet om dat je iets goedpraat, maar laat wel tot je doordringen: we zijn allemaal maar mensen, ook de dader die jou iets heeft aangedaan. Niemand is perfect."

Wat vergeven nou precies is, is moeilijk te definiëren. In ieder geval bestaat het uit het volgende:

Dat wat er gebeurd is, loslaten; je er niet meer boos over maken.

Niet meer denken: wie heeft gelijk, wie heeft schuld?

Geen wraak meer willen nemen

Accepteren wat er gebeurd is, je kunt het namelijk toch niet meer veranderen.

Vaak kost vergeven veel tijd, de wond moet dicht. Pas als je aan de gebeurtenis kunt terugdenken zonder dat het heftige emoties teweegbrengt, heb je bereikt wat je voor ogen had. Het fijnste is het, als je een nieuw inzicht bereikt; inzicht in het feit dat wat jij bent en dat wat je gewonnen hebt, veel belangrijker is dan dat wat je hebt verloren.

Verzoening
De fase die hierop kan volgen is verzoening. Stel, je vriend heeft je bedrogen. Hij heeft er heel veel spijt van en hoewel jij tot op het bot gekrenkt bent, wil je hem toch niet kwijt. Je wilt hem best vergeven, maar het blijft heel moeilijk hem weer te vertrouwen. Carolien Roodvoets: "Vertrouwen dat diep geschaad is, wordt niet zomaar hersteld. Als je je wilt verzoenen, is het ontzettend belangrijk hoe de ander zich opstelt. Als hij of zij schuld erkent en zich wil verdiepen in wat het voor jou betekend heeft, is dat al heel positief. Die ander heeft jou onrecht aangedaan. Jij rekende ergens op, maar je kwam van een koude kermis thuis. Die ander moet daarom een luisterend oor bieden om te begrijpen hoe het voor jou geweest is. Hij moet investeren om het vertrouwen te herstellen. Maar vaak is het zo dat degene die de fout heeft gemaakt, het zo snel mogelijk wil vergeten. Maar zo werkt dat niet! Heel veel praten over wat er gebeurd is, is juist heel erg belangrijk."

Sommige dingen kun je vergeven maar blijven toch altijd tussen je in staan. "Vergeven betekent lang niet altijd dat je een nieuwe start maakt," zegt Carolien Roodvoets. Soms kun je wel vergeven, maar niet vergeten. Sommige gebeurtenissen hebben hoe dan ook consequenties voor het contact. Mensen willen het vaak te mooi hebben. Ze willen ergens over heen stappen en het vergeven, maar het kan zijn dat je dan gewoon te veel vraagt. Als je beste vriendin je bijvoorbeeld écht iets flikt kun je dat wel vergeven, maar je kunt niet doen alsof er niets gebeurd is. Ondanks de vergeving kan er toch een vertrouwensbreuk zijn ontstaan die niet meer geheeld kan worden."

Sandy: "Toen ik hoorde dat mijn vriendin Anouk met mijn ex Martin naar bed was geweest ben ik helemaal door het lint gegaan. Ze wist dat ik nog elke dag om hem huilde en dat ik nog steeds hoopte dat hij bij mij terug zou komen! Bovendien was ze te laf geweest het me zelf te vertellen, ik moest het van een ander horen. Uiteindelijk heb ik haar vergeven omdat ze me bekende dat ze zelf ziek van spijt is geweest. Ze was dronken en is gewoon voor zijn charmes gevallen. Kijk, ik weet hoe leuk Martin is, dus dat kan ik me nog wel voorstellen. Ik neem het haar dan ook niet meer echt kwalijk, maar onze vriendschap is wel veranderd. Ze heeft me gewoon veel pijn gedaan en ik zal haar nooit meer zo kunnen vertrouwen als dat ik vroeger deed."

© Lydia van der Weide

Meer lezen over vergeven?

Vergeven doe je voor jezelf - J. Bishop & M. Grunte, St. Uitgeverij de Zaak, Groningen, ISBN 90-72455-32-0

Hoe vergeven? Vergeven om te genezen, genezen om te vergeven - J. Monbourquette, Uitgeverij Altoria Averbode, ISBN 90-317-1659-6

Zand erover? Vereffenen, vergeven, verzoenen - R. Burggraeve e.a. , Uitgeverij Davidsfonds NV, Leuven, ISBN 90-5826-068-2

Vergelden of vergeven? J.C. Arnold, Uitgeverij Ark Boeken, Amsterdam, ISBN 90-338-18000

Vergeven is genezen - L.B. Smedes, Uitgeverij Callenbach, Kampen, ISBN 90-266-0894-2

Vergeven, wijsheid van over de hele wereld - G. Stokes, Uitgeverij BZZToH, Den Haag, ISBN 90-453-0262-4

Ga pagina terug  Ga naar boven

Heb je ook een interessant verhaal dat je (anoniem) in een tijdschift zou willen vertellen? Stuur dan een mail naar


© Lydia van der Weide